Ngomhlaka-20 Novemba 2025, uMongameli wase-Uganda uYoweri Museveni waya emcimbini eKamuli, e-Uganda, lapho kwakuphawulwa khona ukuthunyelwa kwama-chili peppers ase-Uganda omisiwe eShayina futhi wethula inkulumo. Ngonyaka odlule, la mazwe amabili asayina isivumelwano samazwe amabili esivumela ukunikezwa kwama-chili peppers ase-Uganda omisiwe emakethe yaseShayina. (Xinhua/Ronald Sekandi)
EKamuli, e-Uganda, ngoNovemba 21 (Xinhua) — UMongameli wase-Uganda uYoweri Museveni ube khona emcimbini wokuthumela iqoqo lokuqala lamapelepele omisiwe eShayina. Ngonyaka odlule, la mazwe amabili asayina isivumelwano sokuvumela lo mkhiqizo wezolimo ukuthi ungene emakethe yaseShayina.
NgoLwesine, uMuseveni uvule ukuthunyelwa kwempahla engamathani ayi-11 evela esifundeni saseKamuli esisempumalanga. Ezinyangeni ezimbalwa ezedlule, eminye imiphakathi yendawo ibilokhu itshala lesi sitshalo ngokubambisana ne-China-Uganda Agricultural Industrial Park, esekelwa yiphrojekthi yokubambisana phakathi kwe-South-South phakathi kwe-Food and Agriculture Organization ye-United Nations (FAO) kanye ne-China ne-Uganda.
UMuseveni uncome ukubambisana kwesikhathi eside kweShayina ne-Afrika ngentuthuko efanayo futhi wanxusa abalimi abaningi ukuba batshale izitshalo zemali, azichaze njengemayini yegolide engadala ingcebo futhi iqede ubumpofu.
UMuseveni uthe, “Basisekele (iShayina) ngesikhathi somzabalazo wokulwa nobukoloniyali. Manje sesinobudlelwano obuseduze kakhulu nabo kwezohwebo, futhi baqhutshwa ngokulinganayo. Abazikhukhumezi. Ngakho-ke, sizoqhubeka nokuya phambili.”
Ngesikhathi seNgqungquthela yaseBeijing yeForamu Yokubambisana kwe-China ne-Afrika ngoSepthemba 2024, i-Uganda ne-China basayine isivumelwano sokuthunyelwa kwamanye amazwe opelepele owomisiwe kanye nokudla kwasolwandle kwasendle e-China. NgoJuni walo nyaka, i-China yamemezela nokwethulwa kohlelo lwentela oluyi-100% kuwo wonke amazwe ase-Afrika angu-53 asungule ubudlelwano bezombangazwe ne-China.
Emcimbini wokwethulwa kwale nkampani, iNxusa laseShayina e-Uganda uZhang Lizhong umemezele ukuthi kusukela ngo-Agasti, ukuhwebelana okuphelele phakathi kweShayina ne-Uganda sekufinyelele ezingeni eliphakeme kakhulu lamaRandi ayizigidi eziyi-1.31. “Kuleli nani, ukungeniswa kweShayina okuvela e-Uganda kufinyelele cishe kumaRandi ayizigidi eziyi-100, okuwukwenyuka okungu-100.1% kunonyaka odlule,” kusho iNxusa uZhang.
Uthe umcimbi wokwethulwa kwalo mcimbi uphawula enye impumelelo ephumelelayo ekubambisaneni kwamazwe amabili. Wanezela ngokuthi kusukela ngo-2012, iShayina ithumele ochwepheshe bezolimo abangaphezu kuka-50 e-Uganda ngaphansi kweProjekthi Yokubambisana Okuhlelekile ye-FAO-China-Uganda, benikeza ukuqeqeshwa kobuchwepheshe kanye nezeluleko kubalimi bendawo abangaphezu kuka-20,000.
Ngokusho kukaZhang Xiaoqiang, inhloko yethimba lochwepheshe bezolimo baseShayina esigabeni sesithathu salo msebenzi, umcimbi wokuvula wawungumphumela wemizamo ehlangene phakathi kwepaki yezimboni kanye nochwepheshe bezolimo baseShayina.
UMnu. Zhang uthe, “Sihlinzeka abalimi esibambisene nabo ngembewu yepelepele ye-chili esezingeni eliphezulu kanye nobuchwepheshe bokutshala. Abalimi batshala ipelepele ye-chili ngokwezincomo zethu kanye nezindinganiso zokukhiqiza, bese ipaki yezimboni ithenga ipelepele evuniwe bese inikeza imikhiqizo esezingeni eliphezulu emakethe yaseShayina.” Uphawule ukuthi le modeli yenza kube lula ukudluliselwa kobuchwepheshe kanye nokukhiqizwa kwenzuzo.
Ipaki Lokubambisana Kwezimboni Zezolimo phakathi kweShayina ne-Uganda, eliseLuwero, enkabeni ye-Uganda, lakhiwa yiSichuan Kehong Group eningizimu-ntshonalanga yeShayina. Njengamanje, kunezikhungo ezintathu zokukhiqiza nokuqeqesha i-chili pepper ezisebenza ngokubambisana e-Uganda.
Ngokusho kukaLuo Heng, usihlalo wepaki yezimboni, indawo yamasimu epelepele e-chili ihlelelwe ukuthi yandiswe ibe amahektha angu-2,000 ngo-2026 ukuze kwandiswe ukuthunyelwa kwamanye amazwe eShayina.
Ngomhlaka-20 Novemba 2025, eKamuli, e-Uganda, uMongameli uYoweri Museveni wabamba umcimbi wokugubha ukuthunyelwa kwebhetshi yokuqala yepelepele ezomisiwe kuleli lizwe eShayina. Lokhu kuphawula okokuqala i-Uganda ithumela ipelepele ezomisiwe eShayina. Ngonyaka odlule, la mazwe amabili asayina isivumelwano samazwe amabili esivumela ukunikezwa kwalo mkhiqizo wezolimo emakethe yaseShayina. (Xinhua/Ronald Sekandi)
Lesi sithombe esithathwe ngoNovemba 20, 2025, eKamuli, e-Uganda, sibonisa umcimbi wokuthunyelwa kwamanye amazwe kwama-chili pepper omisiwe ase-Uganda. UMongameli wase-Uganda uYoweri Museveni wayekhona emcimbini. Ngonyaka odlule, la mazwe amabili asayine isivumelwano samazwe amabili esivumela ukuthunyelwa kwale mikhiqizo yezolimo emakethe yaseShayina. (Xinhua/Ronald Sekandi)
Ngomhlaka-20 Novemba 2025, abalimi bavuna upelepele ophuzi endaweni yokulima nokuqeqesha ngokubambisana eKamuli, e-Uganda. UMongameli wase-Uganda uYoweri Museveni wayekhona emcimbini wokwethulwa kwebhetshi yokuqala yopelepele ophuzi owomisiwe owathunyelwa eShayina. Ngonyaka odlule, la mazwe amabili asayina isivumelwano sokuvumela imikhiqizo yezolimo ukuthi ingene emakethe yaseShayina. (Xinhua/Ronald Sekandi)
Isikhathi sokuthunyelwe: Disemba 17-2025




